Polyamorie

ethische non-monogamie / ethical non-monogamy

Hom. baardaap zkt. rielekste macrob. travest. [Nederland]

leave a comment »

Door Harry Lensink & Map Oberndorff

Hetero’s, homo’s en lesbo’s, overspeligen en nudisten, travestieten, sado­masochisten en exhibitionisten: velen zochten en vonden hun gerief via een Zettertje. De advertentierubriek van Vrij Nederland was de thermometer voor de seksuele revolutie.

Dit artikel verscheen in september 2010 in Vrij Nederland en hebben we online gezet ter gelegenheid van de seks-special die deze week in het blad verschijnt.

Het gebeurde tijdens het diner. Eerder die dag, op 2 mei 1970, was het monument onthuld ter ere van verzetsstrijder en oud-hoofdredacteur van Vrij Nederland Henk van Randwijk. Bij het etentje na afloop in hotel Americain schoven zo’n zestig genodigden aan, veelal hoofdrolspelers uit de illegaliteit. Op een gegeven moment stapt een van hen, licht aangeschoten, naar Harmen Bockma, de toenmalige directeur van het weekblad. ‘U hebt Vrij Nederland als een koopman verkwanseld aan de Zettertjes!’ brieste de oud-verzetsman.

‘Er dreigde een ruzie te ontstaan,’ zegt Bockma veertig jaar na dato. ‘Gelukkig kwam Joop den Uyl, ook aanwezig bij het dineetje, tussenbeide om de vrede te bewaren.’

De oud-directeur noemt de anekdote tekenend voor het sentiment dat de rubriek met contactadvertenties opriep. En er waren in die tijd meer tegengeluiden te horen. Bockma herinnert zich dat het dagblad Trouw weigerde nog langer advertenties te plaatsen waarin Vrij Nederland zichzelf aanprees. De protestantse krant vond de inhoud van de Zettertjes te stuitend. Ook Albert Heijn wilde in eerste instantie niet worden geassocieerd met zo veel onzedelijkheid. Bockma: ‘Mijn pogingen om Vrij Nederland in de tijdschriftenvakken te krijgen, liepen schipbreuk. De boodschap van de directie was duidelijk: “Die advertenties kunnen niet bij ons, wij zijn een winkel voor het gezin.”‘

Na bemiddeling van een bevriende hoogleraar ging het levensmiddelenconcern alsnog overstag.

Nieuwe moraal

De meer behoudende VN-abonnees kregen begin jaren zeventig dan ook heel wat voor de kiezen. In weinig verhullende steekwoorden zochten adverteerders contact met seksueel gelijkgestemden. Bijvoorbeeld het echtpaar uit ‘de omgeving van Gouda’, liefhebbers van VPRO en popmuziek, met twee kinderen, dat op zoek was naar ‘kennismaking met mogelijkheid tot partnerruil’. Ze bevonden zich in het gezelschap van ‘nette heren’ die naar ‘rondborstige vrouwen’ lonkten ‘om eens te verwennen’. Dominante mannen die het wilden aanleggen met onderdanige types. Macrobiotische travestieten, ‘hippe vogels’, die vlasten op biseksuele contacten. Liefhebbers van ‘fluweel, corduroy en andere zachte broeken’, na hun oproep wachtend op reacties van ‘gelijkgestemden’.

Dat en nog veel meer werd wekelijkse kost voor de lezer. Toch overheerste bij de uitgeverij en het progressieve smaldeel van de maatschappij vooral een positief gevoel over het vrijzinnige advertentiebeleid. Het paste in de tijd van seksuele revolutie, van homo-emancipatie, Dolle Mina’s, anticonceptie, het COC en de NVSH.

Hoewel de nieuwe moraal zich eind jaren zestig op vele plaatsen in de samenleving al had gemanifesteerd, bleven de media achter. Toen kranten als de Volkskrant en De Telegraaf advertenties van homo’s nog weigerden, besloot Vrij Nederland om ze te accepteren, vooral omdat het blad zich in haar artikelen ook schaarde achter seksuele emancipatie. Toch niet geheel zeker van haar zaak, informeerde de redactie eerst bij het Openbaar Ministerie. De betrokken officier van justitie liet echter weten het blad ongemoeid te laten omdat het ‘moest kunnen in de context van Vrij Nederland’. In 1970 onderzocht het OM zelfs de strafbaarheid van seks- en pornoadvertenties in verschillende media en concludeerde dat VN ‘voldoende intellectueel tegenwicht’ bood tegenover de bedenkelijke commerciële uitingen.

‘Het weekblad liep enorm vooruit op andere kranten,’ zegt psycholoog Wil Zeegers, die promoveerde op de ontstaansgeschiedenis van contactadvertenties. ‘Bij de Volkskrant kon je eind jaren zestig niet eens een advertentie plaatsen als je als katholiek gescheiden was. Tenzij het gepaard ging met een schriftelijke verklaring van een geestelijke. De Zettertjes van Vrij Nederland gaven aan wat er in de maatschappij aan de hand was, terwijl dat in de advertentierubrieken van de andere kranten werd doodgezwegen.’

Vrij Nederland, 20 juli 2011

Advertenties

Written by lovingmore

juli 20, 2011 bij 4:14 pm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: